روند قیمت طلا در دوران جنگ

به گزارش اکوایران، چرا در جنگ ۱۲روزه برخلاف انتظار، قیمت دلار و طلا در ایران کاهش پیدا کرد؟

این پرسشی است که بسیاری از فعالان و مردم عادی از خود میپرسند و در نهایت نیز پاسخ خود را نمیگیرند؛ به راستی علت این اتفاق در چیست؟!

در ادبیات اقتصاد مالی، وقوع جنگ، تنش‌های ژئوپلیتیک یا شوک‌های نااطمینانی معمولاً نقطه آغاز جهش در قیمت دارایی‌های امن است؛ دارایی‌هایی همچون طلا، نقره و برخی ارزهای قدرتمند که در نگاه سرمایه‌گذاران، حکم پناهگاه‌های امن را دارند. منطق بازار نیز روشن است: وقتی سایه تهدید گسترده می‌شود، سرمایه‌ها می‌گریزند و به سمت دارایی‌هایی روانه می‌شوند که از دید فعالان بازار، کم‌ریسک‌تر و پایدارترند.

با این حال، در ایران و در جریان جنگ ۱۲روزه، مسیر بازار برخلاف انتظار عمومی حرکت کرد. نه تنها جهشی رخ نداد، بلکه قیمت دلار و طلا کاهش یافت؛ رخدادی که بسیاری از معامله‌گران و تحلیلگران را حیرت‌زده کرد و آن‌ها را به جست‌وجوی دلایل این واگرایی واداشت. این رفتار متفاوت بازار را می‌توان در سه محور اصلی توضیح داد.

 افزایش ارزش دلار در برابر سایر ارزها

افزایش ارزش دلار در برابر سایر ارزها، جذابیت طلا را به‌عنوان یک دارایی امن برای سرمایه‌گذاران کاهش داده و همین موضوع فشار قابل‌توجهی بر بازار وارد کرده است. همچنین همزمان با رسیدن قیمت طلا به محدوده‌های حساس و سطوح مقاومتی، بسیاری از معامله‌گران اقدام به شناسایی سود و خروج از بازار کردند که این رفتار، افت قیمت‌ها را تشدید کرد.

مجموعه‌ای از عوامل باعث شد، که قیمت طلا در معاملات روز دوشنبه ۱۳ بهمن ماه حدود یک و نیم درصد کاهش را تجربه کند و فضای احتیاطی بر بازار حاکم شود.

بر اساس داده‌های منتشرشده از بازارهای جهانی(در زمان انجام این گفت وگو)، قیمت هر اونس طلا با افتی چشمگیر بیش از ۴ درصدی مواجه شد.و با کاهش ۲۱۵ دلاری، معادل ۴.۴۱ درصد، در محدوده حداقل ۴۶۰۰ دلار تا حداکثر ۴۶۹۱ دلار در نوسان بوده است.

بازار نقره

همزمان با طلا، بازار نقره نیز روز پرنوسانی را پشت سر گذاشت و قیمت این فلز گران‌بها با ریزشی ۷۹.۵۱۹۵دلار در هر اونس سقوط کرد. این کاهش همزمان در بازار طلا و نقره نشان‌دهنده افزایش احتیاط سرمایه‌گذاران و خروج بخشی از نقدینگی از بازار فلزات گران‌بها است.

بازار طلای جهانی

با اشاره به چشم‌انداز کوتاه‌مدت بازار، تا زمانی که دلار در سطوح بالا باقی بماند. و ابهامات مربوط به سیاست‌های پولی برطرف نشود، بازار طلا همچنان می‌تواند با نوسانات و اصلاح قیمتی همراه باشد. و سرمایه‌گذاران با احتیاط بیشتری تصمیم‌گیری خواهند کرد.

شرایط فعلی بازار، انس جهانی طلا در حال حاضر تحت تأثیر چند عامل همزمان قرار دارد. از یک‌سو، تنش‌های ژئوپولیتیکی و نگرانی‌ها نسبت به کاهش عرضه می‌تواند فشار صعودی بر قیمت‌ها وارد کند و از سوی دیگر، تقویت ارزش دلار آمریکا و افزایش نرخ بهره از سوی فدرال رزرو، فشار نزولی بر بازار طلا ایجاد کرده است.

همین تضاد میان عوامل بنیادی باعث شده‌است، تحلیلگران پیش‌بینی کنند که نوسانات بازار طلا در کوتاه‌مدت همچنان ادامه‌دار باشد و بازار در وضعیت عدم‌قطعیت قرار بگیرد.

اختلال گسترده در اینترنت و انجماد جریان اطلاعات

در نخستین روزهای جنگ، کشور با قطعی‌ها و اختلال‌های فراگیر اینترنت روبه‌رو شد؛ وضعیتی که ضربه‌ای مستقیم بر سرعت گردش اطلاعات در بازار وارد کرد. قیمت جهانی طلا به‌روز نمی‌شد، مسیر انتقال اخبار کند شد و معامله‌گران خرد که عمدتاً تصمیماتشان را بر لحظه‌به‌لحظه داده‌ها بنا می‌کنند، عملاً از میدان خارج شدند. بسیاری از بسترهای قیمت‌دهی، صرافی‌های آنلاین و کانال‌های معاملاتی نیز به حالت نیمه‌تعطیل درآمدند.

این خلأ اطلاعاتی، بازار را در نوعی «بی‌حسی» فرو برد؛ قیمت‌ها افت کردند، اما نه لزوماً به دلیل تغییر بنیادی در عرضه و تقاضا، بلکه به دلیل آن‌که بازار توانایی خوانش درست و آنی از شرایط جهانی را از دست داده بود. با این حال، این عامل به‌تنهایی نمی‌تواند روند نزولی شکل‌گرفته را توضیح دهد. طبیعی است که با بازگشت جریان پایدار اینترنت در دوره پساجنگ، قیمت‌ها دوباره به سمت ارزش‌های واقعی‌تر حرکت کنند.

فشار نقدینگی و فروش اجباری؛ مهم‌ترین عامل کاهش قیمت‌ها

جنگ، علاوه بر نااطمینانی و ریسک، برای بخش قابل‌توجهی از شرکت‌ها و خانوارها یک پیام روشن داشت: نیاز فوری به نقدینگی.

در این دوره، بسیاری از کسب‌وکارها با افت فروش مواجه شدند و برخی شرکت‌ها ناچار به تعدیل نیرو یا کاهش فعالیت‌های خود شدند. هزینه‌های جاری همچنان برقرار بود، اما جریان ورودی نقد کاهش یافت. شرکت‌های حقوقی برای حفظ بقا و خانوارها برای تأمین معیشت، ناچار شدند بخشی از دارایی‌های خود را نقد کنند.

در چنین شرایطی، بازار طلا و ارز شاهد موجی از عرضه اضطراری شد. هنگامی که عرضه ناگهان از تقاضا پیشی می‌گیرد، حتی در میانه جنگ نیز قیمت‌ها به سمت پایین اصلاح می‌شوند.

در واقع، برخلاف تصور عمومی، در جنگ ۱۲روزه این تحولات ژئوپلیتیک نبود که قیمت‌ها را پایین کشید، بلکه فشار نقدینگی و فروش اجباری بود که بازار را به سمت کاهش برد.

پیشخور شدن انتظارات تورمی و بازاری

بازارهای مالی همیشه پیش‌نگرند. پیش از آغاز جنگ، به‌ویژه در نیمه دوم سال ۱۴۰۴، بازار طلا و ارز رشد قابل‌توجهی را تجربه کرده بود. بخش مهمی از این افزایش قیمت ناشی از انتظارات وقوع جنگ بود؛ انتظارات تورمی که سایه خود را پیش از جنگ نیز بر بازارهایی همچون ارز انداخته بود. یعنی معامله‌گران احتمال بروز تنش را در مسیر قیمت‌گذاری از مدت‌ها قبل لحاظ کرده بودند.

به همین دلیل، زمانی که جنگ واقعاً آغاز شد، بازار با خبر جدیدی مواجه نبود. اتفاقی که ماه‌ها زمزمه‌اش در بازار پیچیده بود، به وقوع پیوست و به‌جای ایجاد هیجان، باعث خنثی شدن آن شد. انتظارات برآورده شد و بازار وارد فاز اصلاح شد.

خریدهای بانک‌های مرکزی در جهان

تمامی بانک‌های مرکزی در دنیا، یک ذخیر قابل توجی طلا دارند. این ذخیر طلا درواقع پشتوانه اقتصاد یک کشور است. معمولا بانک‌های مرکزی در هر کشور، در شرایط خاص اقتصادی به‌منظور کنترل بحران‌ها اقدام به تزریق طلا در بازار می‌کند. این تزریق‌ها بر قیمت طلا تاثیر زیادی داد. کاهش ذخایر طلا یا افزایش آن در بانک مرکزی نیز می‌تواند قیمت طلا را متزلزل کرده و تغییر دهد. در این میان، عملکرد بانک مرکزی کشورهایی با اقتصاد بزرگ‌تر و تعیین کننده‌تر در سطح جهانی می‌تواند درمورد ذخایر طلای‌شان می‌تواند بر قیمت اونس جهانی طلا موثر باشد.

افزایش یا کاهش نرخ بهره

نرخ بهره در اقتصاد کشورها تاثیر بسیاری دارد. معمولا دولت‌ها از این نرخ برای کنترل تورم و بحران‌های اقتصادی استفاده می‌کنند. همین موضوع بر قیمت طلا نیز موثر است. نکته جالب اینکه نرخ بهره در آمریکا می‌تواند تاثیر بسیاری بر قیمت جهانی طلا داشته باشد. هنگامی‌که نرخ‌های بهره بالا می‌رود ارزش اوراق قرضه و دلار آمریکا افزایش می‌یابد و مردم به فروش طلا اقدام می‌کنند تا با منابع حاصله، فرصت سرمایه‌گذاری در اوراق با بازده بالاتر را از دست ندهند.با سقوط نرخ‌های بهره، به دلیل هزینه فرصت پایین‌تر سرمایه‌گذاری در طلا، قیمت آن رشد خواهد کرد.

باید توجه داشت که این عوامل، بر نرخ طلا در بازار جهانی هستند. درواقع ممکن است در کشورهای مختلف عوامل دیگری بر قیمت لحظه‌ای طلا تاثیر داشته باشند. اما قیمت جهانی طلا بر اساس این عوامل مشخص می‌شود و سپس در هر کشور، موادی که مشخص کننده نرخ طلا هستند بر این قیمت تاثیر دارند. برای مثال ممکن است کارمزد یا اجرت ساخت طلا در کشورهای مختلف تفاوت داشته باشد.

عوامل موثر بر قیمت طلا در ایران

برای پیش بینی قیمت طلا و به‌دست آوردن بهترین قیمت طلا برای در یک بازه زمانی مشخص، باید علاوه‌بر بررسی شرایط و عوامل موثر جهانی، به عوامل موثر بر قیمت طلا در ایران نیز پرداخت. درنظر داشته باشید که اقتصاد ایران تحت تاثیر مواد گوناگونی قرار دارد و قیمت طلا نیز از این مقوله مستثنا نیست. در ایران عواملی مانند آنچه در ادامه خواهد آمد، علاوه بر نرخ جهانی طلا بر قیمت این کالای ارزنده و شرایط بازار آن تاثیر دارند :

• اخبار و تحولات سیاسی، به‌خصوص اخبار سیاست خارجه
• تورم و قیمت دلار در بازار داخلی
• شاخص بورس و شرایط بازار سهام و اوراق بهادار
• وضعیت بانک‌ها و نرخ سود، همچنین وضعیت عرضه توسط بانک مرکزی

به‌طور کلی طلا و دلار در ایران دو شاخص مهم اقتصاد هستند که معمولا صعود و نزول قیمت آن‌ها باهم و نزدیک به‌هم اتفاق می‌افتد. تاجایی که حباب سکه یا طلا را با قیمت دلار مشخص می‌کنند و بلعکس. برای مثال با مشخص کردن قیمت دلار سکه، نرخ واقعی دلار یا حباب سکه مشخص خواهد شد.

«با شایعه بخر، با خبر بفروش».

بازار ارز و طلا نیز دقیقاً همین الگو را تکرار کرد.